pause
Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand.
Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand. Grensoverschrijdend platform voor uitwisseling, demonstratie en evaluatie van methodes voor ecologisch beheer en inrichting van natuur- en landbouwgebieden in de stadsrand.

Projecten

 

Eikelmuisproject

EIKELMUISSYMPOSIUM - 14/09/2013



 Sfeerverslag door Johan Staelens (Coördinator Eikelmuisproject ZWG Natuurpunt West-Vlaanderen).


Op zaterdag 14 september 2013 vond in Hoeve te Coucx een eerste internationaal Eikelmuissymposium plaats.
 
Verschillende organisaties waaronder de partners van het project BiPS (Biodiversiteit in de stadsrand, www.bipsweb.eu), de Provincie West-Vlaanderen, de Zoogdierenwerkgroep Zuid-West-Vlaanderen, de gewestelijke Zoogdierenwerkgroep van Natuurpunt, de Stad Kortrijk en de GON (Groupe ornithologique et naturaliste du Nord et du Pas-de-Calais) sloegen de handen in elkaar om samen een symposium te organiseren rond de bedreigde Eikelmuis. 


 
Zowel in de voor- als namiddag waren er heel wat interessante presentaties rond heel wat diverse thema's waaronder de actuele verspreiding en achteruitgang van de Eikelmuis, de ecologie en de bedreigingen van de Eikelmuis alsook de voorstelling van een nieuw soortbeschermingsplan uitgewerkt door onze Provincie !
 
Frank Huysentruyt (ZWG Natuurpunt) beet de spits af met een  praktische voorstelling over de ecologie van de Eikelmuis en gaf bovendien nog eens extra uitleg bij het protocol voor het invoeren van de Eikelmuiswaarnemingen (o.a. Eikelmuisnestkastmodule) op waarnemingen.be.
Daarna volgde een voorstelling van de diverse eikelmuisprojecten met monitoringsresultaten uit West-Vlaanderen, Henegouwen en Noord-Frankrijk (gebracht door een vijftal medewerkers).

De voormiddag werd afgesloten met twee praktische workshops (parallelsessies) : ‘monitoring van Eikelmuis’ onder leiding van Frank Huysentruyt  en ‘tips voor het inrichten van een eikelmuisvriendelijke tuin’ door Dirk Criel. 



In de namiddag kwamen onze Nederlandse Eikelmuisvrienden aan het woord met een presentatie overzenderonderzoek en voedselgedrag bij Eikelmuis in het Savelsbos (gebracht door Wesley Overman en Maurice La Haye).
Daarna stelden twee Nederlandse Biologiestudenten de resultaten voor van hun voedselonderzoek bij de laatste nog resterende populatie Eikelmuizen van Nederland (gebracht door Laura Kuipers en Janneke Scholten).
Het gloednieuwe actieprogramma "Soortbescherming Eikelmuis" voor de Provincie West-Vlaanderen (auteur: Olivier Dochy), met als voornaamste thema de biotoopversterkende maatregelen voor de Eikelmuis, werd als primeur voorgesteld door Peter Norro.

Met deze positieve en hoopvolle woorden werd de Eikelmuistuin officieel geopend in het bijzijn van de Schepen van Milieu Bert Herrewyn van de Stad Kortrijk en de Peter Norro van de Provincie West-Vlaanderen. Na de inspanning was er tijd voor ontspanning op een receptie met versgeperste vruchtensappen en cider aangeboden door het Provinciebestuur.


 
Tijdens de voordrachten  konden de kinderen zich uitleven met o.a. het  persen van fruit, eikelmuiskastjes timmeren, het Eikelmuisspel...Vooral de aanwezige J.N.M.-ers  amuseerden zich in de gietende regen...
 
Ondanks het minder weer werd het een zeer geslaagd eerste Eikelmuissymposium waar er heel wat praktische voorstellen met betrekking tot bescherming van de soort werden gelanceerd, waaronder het aanleggen van een nieuwe Eikelmuistuin in Zuid-West-Vlaanderen (voorzien voor 2014, verdere info volgt).
 
Na jarenlange nauwe en grensoverschrijdende samenwerking ikv het BiPS-project is het belangrijk om dit waardevol netwerk van verschillende actoren in stand te houden en verder in te zetten op beleid en beheer om de eikelmuis een betere toekomst te geven.
 
Tijdens  het Eikelmuissymposium werden alvast veel ideeën uitgewisseld en plannen gesmeed om een nieuwe
internationale Eikelmuiswerkgroep - met de klinkende naam “Eliomys” -  op te richten,
 
Het Eikelmuissymposium betekent dus niet het einde van de acties voor de bescherming van de Eikelmuis. Wel integendeel.  Nieuwe perspectieven werden geopend naar een verdere actieve en doelgerichte bescherming van onze bedreigde slaapmuis.
 
Bij deze ook nogmaals hartelijk dank aan Leander Depypere voor de jarenlange enthousiaste inzet bij het organiseren van ackties voor de bescherming van de Eikelmuis. Dank ook aan alle aanwezigen en in het bijzonder aan alle medewerkers aan het Eikelmuissymposium en de vrijwilligers van het Eikelmuisproject.




EERSTE WEST-VLAAMSE EIKELMUISTUIN OFFICIEEL GEOPEND!

 

 

 

Even voorstellen…

 

De eikelmuis (Eliomys quercinus) of in de volksmond ‘fruitratje’, ‘fruitdiefje’ of ‘tuinslaapmuis’ is in tegenstelling tot wat de naam laat vermoeden alles behalve een gewone muis. Met zijn opvallende ‘zorro-masker’ en lange pluimstaart maakt deze nachtelijke jager, samen met de relmuis en de hazelmuis, deel uit van de familie van de ‘slaapmuizen’. Tijdens hun maandenlange winterslaap worden deze diertjes vaak opgerold aangetroffen in vogelnestkastjes, op zolders of in schuurtjes en ook knaagsporen aan vruchten en noten of het nachtelijke roepen kunnen hun aanwezigheid verraden.

 

 

Eikelmuis in winterslaap -  (c) Jana Van De Ginste

 

 

Vechten om te overleven

 

Ondanks het feit dat de eikelmuis de minst zeldzame is van de drie soorten slaapmuizen die in ons land voorkomen, krijgt dit diertje het de laatste tijd zwaar te verduren. Door toenemende versnippering en degradatie van hun habitat, zien deze knaagdiertjes hun leefgebied steeds verder inkrimpen. Naast het verdwijnen van kleine landschapselementen en mantel-zoomvegetaties langs bosranden, komen ook hun overwinteringplaatsen steeds meer in het gedrang. Stallen en schuurtjes verdwijnen of worden vervangen door ontoegankelijke gebouwen zonder schuilmogelijkheden. Door de omvorming van ‘wilde’ tuinen tot strakke gazons heeft de soort geen toegang meer tot voedsel en schuilplaatsen. Eikelmuizen worden bovendien vaak het slachtoffer van de willekeurige bestrijding van ratten en muizen en ook onze enorme populatie huiskatten blijkt er verzot op te zijn.

 

Helpende handen


Vanuit de natuurbehoudsector wordt reeds heel wat ondernomen om de eikelmuis te beschermen. Samen met de zoogdierenwerkgroepen van Natuurpunt streeft de Provincie West-Vlaanderen naar bescherming van de soort. In verschillende regio’s zijn reeds heel wat vrijwilligers bezig met het ophangen en regelmatig controleren van nestkasten, een methode die het meest aangewezen bleek om op grote schaal de huidige toestand van de eikelmuis op te volgen en die tezelfdertijd ook voor extra nestgelegenheid zorgt.

 

Nestkastcontrole - (c) Johan Staelens

 

Onder impuls van het project BiPS (Biodiversiteit in de Stadsrand) krijgt het eikelmuisproject een grensoverschrijdende dimensie. Om het breed publiek te laten kennismaken met deze moeilijk waarneembare soort, werd binnen het project een Nederlandstalige en Franstalige brochure aangemaakt. De brochure is gratis te downloaden op de website van BiPS (www.bipsweb.eu > mediatheek > brochures).


Naast sensibiliseren willen we binnen het project BiPS uiteraard ook actie ondernemen op het terrein. Terreinacties zijn slechts mogelijk na heel wat vooronderzoek. Dankzij de enthousiaste inzet van vrijwilligers van de ZWG worden heel wat gegevens verzameld. Op basis van nestkastinventarisaties kunnen verdere beschermingsmaatregelen uitgewerkt worden en krijgen beheerders van natuur- en landbouwgebieden aanbevelingen om het behoud van de soort te stimuleren. Kleine ingrepen zoals het verhogen van het voedselaanbod door aanplant van vruchtdragende bomen en struiken zijn al een stap in de goede richting.

Voor wat betreft de aanplant van boomgaarden en andere vruchtdragende soorten wil de Provincie West-Vlaanderen samen met de Stad Kortrijk en de stad Moeskroen prioritair inzetten op de as Kortrijk-Moeskroen. De bermen langs de spoorlijn vormen een ideale grensoverschrijdende levensader voor de eikelmuis, maar ook voor tal van andere planten en dieren.

 

 

Tijd voor actie!


Bij wijze van symbolische lancering van de terreinacties werd op zaterdag 26 november in Aalbeke langs deze grensoverschrijdende corridor de allereerste West-Vlaamse eikelmuistuin officieel geopend. De Provincie West-Vlaanderen, de Zoogdierenwerkgroep Zuid-West-Vlaanderen, Natuurpunt Kortrijk en de stad Kortrijk sloegen de handen in elkaar om een krachtig signaal te geven dat het tijd is voor actie, het was biodiversitijd! De feestelijke opening kon rekenen op heel wat belangstelling en toonde aan dat heel wat mensen begaan zijn met het lot van het fruitdiefje en zijn biotoop.
Onder de aanwezigen waren ook geïnteresseerden van over de grens die het project een hart onder de riem kwamen steken en hun eigen aanpak kwamen voorstellen. Bovendien werd op dezelfde dag ook in Moeskroen een eikelmuistuin ingericht.

Na een korte kennismaking met de verschillende projecten in West-Vlaanderen, Wallonië en Frankrijk, onthulde gastvrouw Tine Orroi onder het goedkeurend oog van een zeventigtal toeschouwers een educatief paneel rond de boomgaard en verklaarde hiermee de eikelmuistuin officieel voor geopend.

 

 

Officiële opening van eikelmuistuin door gastvrouw

Tine Orroi - (c) Mario Desloovere


Om de vele woorden kracht bij te zetten werden de spades bovengehaald en de mouwen opgetrokken om – onder grote persbelangstelling - een tiental fruitbomen in de grond te steken. Na de inspanning was er tijd voor ontspanning. Op de receptie werd het favoriete voedsel van het feestvarken – de eikelmuis dus – aangeboden, zij het dan in vloeibare vorm: een heerlijk glaasje vruchtensap of cider van hof ’t Klokhuys.
 

     

De ZWG in actie - (c) Mario Desloovere                                       Fruitbomen planten -  (c) Mario Desloovere

 

 

Opening van eikelmuistuin in Moeskroen

 

Net zoals in Aalbeke hebben de BiPS-partners op dezelfde dag een eikelmuistuin in Moeskroen geopend.
Op 26 november verzamelden vanaf 14 uur een vijftiental personen in het Natuurreservaat ‘La Fontaine Bleue’. Onder de aanwezigen: meerdere vrienden, afkomstig zowel uit Vlaanderen (Johan, Mario, Ward en Leander) als uit Frankrijk (Quentin en zijn team). Ook de afdeling van de CNB (Cercles Naturalistes de Belgique) uit Moeskroen was goed vertegenwoordigd en zelfs de burgemeester van Moeskroen, Dhr. Alfred Gadenne, heeft dit evenement ten bate van de eikelmuis bijgewoond.

Er werd gestart met een controle van de reeds opgehangen nestkasten om de eventuele aanwezigheid van eikelmuizen te kunnen vaststellen. Het resultaat was positief. Drie eikelmuizen in winterslaap werden in een nestkast voor mezen aangetroffen.
Daarna werd overgegaan tot het planten van 10 appelbomen en vijf notenbomen. Iedereen hielp een handje mee.
Naast het belang voor de biodiversiteit was deze actie ook interessant om in een aangename sfeer expertise en ervaringen te kunnen uitwisselen.

 

 

Opening eikelmuistuin in Moeskroen

(c) Mario Desloovere

 
BIPS
 

Leander Depypere

Projectcoördinator Interreg IVA-project BiPS
Dienst EEG - Gebiedsgerichte werking ZWVL
Streekhuis Zuid-West-Vlaanderen
Doorniksesteenweg 218
8500 Kortrijk
T: 056 46 16 64
E: leander.depypere@west-vlaanderen.be
W: www.zuid-west-vlaanderen.streekhuis.be